zPlusami.pl Jedyna taka społeczność

Blog

Odżywianie cześć 3.

Utrata wagi – jak jej unikać i jak sobie z nią radzić

  • Przyczyny utraty wagi
  • Wskazówki odnośnie odżywiania podczas choroby

Poprawa stanu zdrowia towarzysząca terapii lekami przeciw HIV obejmuje poprawę wagi.

Niemniej jednak utrata wagi może stanowić poważny problem dla osób żyjących z HIV, zwłaszcza w przypadku niskiego miana CD4, kiedy wirus wywołał u nich chorobę. Niezamierzona utrata już 3% wagi może znacząco podnieść ryzyko zachorowania z powodu HIV.

Chorobie często towarzyszy utrata apetytu. Jednak podczas choroby Twoje zapotrzebowanie na energię często może być wyższe. Zbyt duża utrata wagi może być niebezpieczna, gdyż zmniejsza zdolność organizmu do zwalczania infekcji i do rekonwalescencji. Również często możesz mieć problemy z poradzeniem sobie ze zmianą wyglądu spowodowaną utratą wagi.

Jeżeli jesteś chory lub przechodzisz rekonwalescencję po chorobie, to, co jesz, może mieć znaczący wpływ na zwalczanie choroby i szybkość Twojej rekonwalescencji. Jeżeli interesują Cię Twoje potrzeby żywieniowe w tym okresie, porozmawiaj jak najszybciej ze swoim lekarzem, gdyż bardzo łatwo można zacząć pomijać istotne substancje odżywcze.

Przede wszystkim nie należy myśleć, że problemy z jedzeniem lub nieplanowana utrata wagi są nieistotne. Nie są, i zawsze lepiej wcześniej skorzystać z pomocy, aby uniknąć problemów w przyszłości.

Niezamierzoną utratę wagi zawsze należy traktować poważnie. Jeśli nie możesz patrzeć na jedzenie, lub jeżeli masz problemy z zatrzymaniem pokarmu w żołądku, dietetyk nie będzie siłą zmuszał Cię do jedzenia. Popracuje raczej z Tobą, pomagając odzyskać apetyt, doradzi przyrządzanie mniejszych, mających większą wartość odżywczą posiłków lub poszuka innych rozwiązań.

Przyczyny utraty wagi

Ważny pierwszy krok to zidentyfikowanie wszelkich medycznych przyczyn problemu. Utrata wagi może być ważnym znakiem ostrzegawczym mówiącym o infekcji lub innej chorobie, i często jest zauważalna zanim inne, bardziej specyficzne objawy staną się widoczne. W przypadku osób żyjących z HIV utrata wagi rzadko nie jest wynikiem problemów zdrowotnych, chociaż jej przyczyną może być również brak apetytu, zmartwienia i depresja.

Ważne jest podjęcie prób ograniczenia niezdrowej utraty wagi podczas choroby oraz przybrania ponownie pozbawionej tłuszczu masy mięśniowej, jeśli utracisz ją w trakcie choroby.

Wskazówki odnośnie odżywiania podczas choroby

Zawsze miej w domu jedzenie. Żywność puszkowana, produkty o długim terminie przydatności do spożycia oraz zamrożone gotowe posiłki mogą być przydatne, kiedy czujesz się źle. Jeśli nie stać Cię na jedzenie, zwróć się o pomoc do lokalnego oddziału pomocy społecznej.

Jedzenie drobnych przekąsek w ciągu dnia może być łatwiejsze niż jedzenie trzech dużych posiłków, przygotowanie i jedzenie takich posiłków może być również mniej męczące.

Łatwe do przełykania pełnotłuste napoje i jogurty mogą stanowić użyteczne źródło energii i kalorii.

Twój lekarz może zalecić stosowanie suplementów diety, zawierających zbilansowane niezbędne składniki odżywcze, które podniosą Twój poziom energii, kiedy czujesz się źle.

Terapia HIV, zmiany metabolizmu i starzenie

Leki przeciw HIV mogą spowodować zmiany w Twoim organizmie, zwane zmianami metabolicznymi. Mogą one obejmować:

  • zmiany w stężeniu tłuszczy we krwi (zwanych również lipidami), na przykład, podniesienie poziomu cholesterolu o niskiej gęstości (LDL lub „złego”), zbyt niski poziom cholesterolu o wysokiej gęstości (HDL lub „dobrego”), lub wysoki poziom trójglicerydów
  • zmiana w sposobie przetwarzania cukru w organizmie, znana jako oporność na insulinę.

Tego typu zmiany w metabolizmie są również powodowane czynnikami stylu życia, takimi, jak palenie papierosów, brak ruchu i nadwaga. Zmiany te są związane z podniesionym ryzykiem wystąpienia cukrzycy i chorób układu krążenia (serca).

Każda z tych zmian może wystąpić samodzielnie, ale często są one ze sobą powiązane. Na przykład, oporność na insulinę może prowadzić do cukrzycy, a zarówno cukrzyca jak i nadwaga wiążą się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób układu krążenia.

Monitorowanie tych zmian stanowi część rutynowej opieki nad osobami żyjącymi z HIV. W przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych problemów, możesz porozmawiać ze swoim lekarzem na temat zmian, jakie powinieneś wprowadzić do swoich nawyków żywieniowych i stylu życia, aby sobie z nimi poradzić.

W przypadku wysokiego poziomu cholesterolu zaleca się zmniejszenie spożycia tłuszczy nasyconych. Znajdują się one w wyrobach pochodzenia zwierzęcego, na przykład, w czerwonym mięsie (wołowina, baranina i wieprzowina), produktach nabiałowych takich, jak masło, śmietana, mleko pełnotłuste, ser i pełnotłusty jogurt, oraz w tłuszczach roślinnych – oleju palmowym i śmietance lub oleju kokosowym (więcej informacji na temat zdrowej, zbilansowanej diety zawiera część Zdrowe odżywianie).

Każdemu zaleca się jedzenie przynajmniej pięciu porcji owoców i warzyw dziennie, a jedzenie dużej ilości świeżych owoców i warzyw jest szczególnie ważne, kiedy musisz schudnąć lub obniżyć poziom lipidów (tłuszczy) we krwi.

W celu zapobiegania zakrzepom i obniżenia poziomu trójglicerydów dobrze jest zwiększyć spożycie wielonienasyconych tłuszczy zwanych tłuszczami omega-3. Znajdują się one w tłustych rybach, na przykład w makreli, śledziu, łososiu i sardynkach.

Regularne ćwiczenia również pomagają obniżyć poziom tłuszczu we krwi. Szczególnie skuteczne są ćwiczenia oporowe (wykorzystujące siłę mięśni, na przykład podnoszenie ciężarów) i ćwiczenia aerobowe (przyspieszające puls i oddech, na przykład bieganie, chodzenie i pływanie).

Indeks glikemiczny (IG) to sposób klasyfikacji pokarmów na podstawie szybkości, z jaką mogą podnieść poziom cukru we krwi. Wyroby o wysokim IG powodują gwałtowny skok, podczas gdy wyroby o niskim IG utrzymują poziom cukru we krwi na w miarę stabilnym poziomie. Jeżeli doświadczasz takich zmian metabolicznych, lekarz może zalecić przestrzeganie diety o niskim IG. W jej ustaleniu może pomóc dietetyk.

Przy właściwej terapii i opiece osoby z HIV mogą żyć w dobrej kondycji do późnego wieku. Wielu lekarzy uważa nawet, że przewidywana długość życia wielu osób, u których ostatnio zdiagnozowano HIV, jest obecnie zbliżona do normalnej.

Jednakże dowody pokazują, że niektóre choroby związane ze starzeniem u osób żyjących z HIV mogą wystąpić wcześniej, niż w populacji ogółem. Przyczyny tej sytuacji są niejasne, ale w wielu przypadkach mogą być albo wynikiem wpływu samego HIV na organizm, lub też stanowić skutki uboczne terapii HIV.

Odżywianie odgrywa istotną rolę zarówno w związku z ryzykiem wystąpienia tych chorób (oraz w zapobieganiu im), jak również w ich terapii, w przypadku zachorowania.

Choroby związane ze zmianami metabolicznymi i starzeniem

  • Lipodystrofia
  • Choroby układu krążenia
  • Cukrzyca
  • Osteoporoza

Lipodystrofia

Niektóre leki przeciw HIV starszej generacji wiąże się ze zmianami wyglądu sylwetki, obejmującymi utratę lub przybieranie tkanki tłuszczowej w określonych partiach ciała (chorobą zwaną lipodystrofią). Leki te, o nazwie d4T (stawudyna, Zerit) i AZT (zydowudyna, Retrovir, znajdująca się również w tabletkach o nazwie Combivir i Trizivir) są obecnie rzadko stosowane w terapii długoterminowej.

Więcej informacji można znaleźć w części Działania niepożądane w ulotce Twoich leków.

Zestaw ćwiczeń oporowych (podnoszenie ciężarów) i aerobowych (spacery, bieganie, pływanie, jazda na rowerze) może pomóc w kształtowaniu sylwetki. Ćwiczenia aerobowe poprawiają zdolność serca do pompowania, i zdolność mięśni do wykorzystywania tlenu.

Trening oporowy buduje mięśnie zużywające trójglicerydy magazynowane w ciele w tkance tłuszczowej. Ćwiczenia takie, jak joga i pływanie zapewniają pewien udział ćwiczeń oporowych, ale najskuteczniejszym sposobem jest podnoszenie ciężarów lub korzystanie z urządzeń w siłowni. Najlepsze efekty daje praca nad dużymi grupami mięśni. Aby poprawić siłę mięśni, konieczne jest znaczne obciążenie mięśni. Dobrym sposobem jest więc przeprowadzenie najpierw rozgrzewki z mniejszym obciążeniem, a następnie wykonanie niewielkiej liczby powtórzeń ze stosunkowo dużym obciążeniem.

Dobrze jest skorzystać z porad odnośnie używania ciężarów przed rozpoczęciem treningu. Jeżeli chodzisz na siłownię, możesz zwrócić się do personelu, który pomoże zaplanować Twoje treningu. W miarę wzrostu siły mięśni należy zwiększać obciążenia, aby stale zapewnaić opór dla Twoich mięśni.

Choroby układu krążenia

Zakażenie HIV bez prowadzonej terapii może zwiększyć ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia (serca). Ryzyko chorób serca i innych poważnych schorzeń obniża się poprzez wprowadzenie terapii HIV. Z tej przyczyny zaleca się rozpoczęcie terapii HIV, kiedy miano CD4 wynosi około 350. Rozpoczęcie terapii w tym momencie zaleca się szczególnie w przypadku osób obarczonych innymi czynnikami ryzyka chorób układu krążenia, jak na przykład zachorowania w rodzinie lub palenie papierosów. U osób, u których występują dodatkowe czynniki ryzyka, może być konieczne wcześniejsze rozpoczęcie terapii.

Stosowanie niektórych leków przeciw HIV, w szczególności leków należących do grupy inhibitorów proteazy oraz niektórych starszych leków z grupy NRTI, obecnie rzadko stosowanych, powiązano jednakże ze zmianami metabolicznymi zwiększającymi długoterminowe ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia (patrz część Terapia HIV, zmiany metabolizmu i starzenie).

Twoje serce może ulec uszkodzeniu w przypadku nadwagi lub spożywania nadmiernych ilości niektórych pokarmów, na przykład tłuszczy nasyconych. Mogą one powodować zatykanie arterii doprowadzających krew do serca. Takie uszkodzenia doprowadzają do chorób serca, na przykład anginy (zespołu powodującego bóle w klatce piersiowej), a w końcu do ataku serca.

Palenie, brak ćwiczeń i picie nadmiernych ilości alkoholu również mogą przyczyniać się do wystąpienia chorób układu krążenia.

Stosowanie zbilansowanej zdrowej diety oraz regularne ćwiczenia mogą zmniejszyć wpływ zmian metabolicznych związanych z terapią oraz ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia. Więcej informacji zawiera część Zdrowe odżywianie.

Cukrzyca

U osób żyjących z HIV podwyższone jest ryzyko wystąpienia cukrzycy, choroby powodującej zbyt wysokie stężenie glukozy (cukru) we krwi, ponieważ organizm nie może prawidłowo jej wykorzystać.

Cukrzyca typu 1 zazwyczaj pojawia się wcześniej. O typ typie mówimy, kiedy organizm nie jest w stanie produkować wystarczającej ilości insuliny – hormonu kontrolującego poziom cukru we krwi.

Cukrzyca typu 2 zazwyczaj pojawia się, kiedy dana osoba jest starsza (najczęściej w wieku powyżej 40 lat, chociaż może wystąpić wcześniej, szczególnie u osób pochodzenia azjatyckiego lub afrykańsko-karaibskiego). Przy cukrzycy tego typu produkowana jest wystarczająca ilość insuliny, ale nie może ona właściwie działać (stan zwany opornością na insulinę).

Cukrzyca typu 2 występuje częściej, i wiąże się ją z nadwagą (zasadniczo, zbyt dużą wagą skoncentrowaną w środkowych partiach ciała) i brakiem ruchu. Staje się ona coraz powszechniejszym schorzeniem w Polsce. Również z niektórymi lekami przeciw HIV starszej generacji wiąże się zwiększone ryzyko zachorowania na cukrzycę.

Przy właściwym postępowaniu można zapobiec cukrzycy, i ograniczyć jej wpływ. W swojej przychodni możesz przeprowadzić badania pod kątem sygnałów ostrzegawczych dla cukrzycy.

Zazwyczaj pierwszym zalecanym krokiem będzie obniżenie wagi, zwłaszcza nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej w środkowych partiach ciała, poprzez zdrowe odżywianie i zwiększenie ilości ćwiczeń fizycznych. W ten sposób można ograniczyć postęp cukrzycy. W niektórych przypadkach diecie i programowi ćwiczeń mogą towarzyszyć odpowiednie leki.

Więcej informacji zawiera część Zdrowe odżywianie.

Osteoporoza

Wiele osób z HIV jest zagrożone wystąpieniem osteoporozy – postępującego pocienienia kości. Wielu ekspertów sądzi obecnie, że zarówno zakażenie HIV jak i terapia antyretrowirusowa mogą powodować utratę tkanki kostnej. Do innych czynników zwiększających ryzyko wystąpienia tej choroby u osób żyjących z HIV należą palenie papierosów, picie nadmiernej ilości alkoholu, niska waga oraz niski poziom testosteronu. Ryzyko wzrasta wraz z wiekiem, a w przypadku kobiet, przy menopauzie.

Odżywianie i ćwiczenia mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia osteoporozy oraz pomóc w radzeniu sobie z utratą tkanki kostnej, jeśli występuje.

Wapń i witamina D są istotne dla budowy kości, a więc musisz starać się uzyskać ich jak najwięcej.

Wiele pokarmów ma dużą zawartość wapnia, zalicza się do nich mleko i nabiał, liściaste zielone warzywa, na przykład kapustę włoską i brokuły, rośliny strączkowe, na przykład soję i fasolę, orzechy, nasiona sezamu oraz wiele gatunków ryb, na przykład łososia i sardynkę.

Witamina D znajduje się w tłustych rybach i jajkach oraz w specjalnie modyfikowanych wyrobach, na przykład w niektórych płatkach śniadaniowych.

Większość witaminy D uzyskuje się dzięki promieniowaniu słonecznemu padającemu na skórę. Osoby o brązowej lub czarnej skórze mogą mieć mniejszą ilość witaminy D niż osoby o jaśniejszej karnacji; również osoby mające mały kontakt ze słońcem mogą mieć mniej tej witaminy. Jednakże nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne, powodująca zaczerwienienie lub poparzenie skóry, zwiększa ryzyko wystąpienia raka skóry. Bezpieczniejsze korzystanie ze słońca polega na regularnym wychodzeniu na zewnątrz około południa, na kilka minut, bez stosowania ochrony przed słońcem. Powinno to wystarczyć do podniesienia poziomu witaminy D, chociaż jest to zależne od pory roku, koloru skóry i ilości noszonej odzieży. Twój lekarz może udzielić porad odnośnie bezpiecznego korzystania ze słońca.

Dietetyk może pomóc w weryfikacji Twoich nawyków żywieniowych i doradzić, w jaki sposób zwiększyć ilość witaminy D i wapnia w diecie. W niektórych przypadkach dla zapewnienia właściwej ilości tych składników odżywczych może być konieczne przyjmowanie suplementów w postaci tabletek. Najlepiej porozmawiać ze swoim lekarzem prowadzącym terapię HIV lub lekarzem pierwszego kontaktu, aby ustalić, co może być konieczne dla skorygowania niedoborów.

Ćwiczenia oporowe mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia osteoporozy i pomóc w odbudowie kości w przypadku jej zdiagnozowania. Są to ćwiczenia dowolnego typu zmuszające mięśnie do pracy wbrew grawitacji. (Jeżeli może u Ciebie dojść do złamania w wyniku osteoporozy, zwróć się o poradę, jakie ćwiczenia są dla Ciebie bezpieczne.)

Inne schorzenia

  • Żółtaczka i inne schorzenia wątroby
  • Choroby nerek

Żółtaczka i inne schorzenia wątroby

Wątroba pełni wiele ważnych zadań w organizmie. U osób żyjących z HIV odgrywa ona istotną rolę w przetwarzaniu leków stosowanych w terapii HIV.

Niektóre osoby żyjące z HIV są również zakażone wirusem żółtaczki typu B lub typu C, który może powodować zapalenie wątroby. Niektóre leki, w tym niektóre leki przeciw HIV, jak również spożywanie nadmiernych ilości alkoholu (patrz część Alkohol) oraz przyjmowanie narkotyków, również może mieć negatywny wpływ na Twoją wątrobę.

Jeżeli chorujesz na żółtaczkę, najczęściej nie jest konieczne wprowadzanie zmian w diecie, jeżeli jest ona zdrowa i zróżnicowana. Pomocne może być pilnowanie wagi poprzez zdrowe odżywianie i ćwiczenia, gdyż nadwaga zwiększa ryzyko otłuszczenia wątroby.

Jeżeli Twoja wątroba jest poważnie uszkodzona, lekarz może zalecić ograniczenie ilości spożywanej soli, aby uniknąć zatrzymywania płynów powodującego zbyt duże obciążenie wątroby. Udzieli on również porad, w jaki sposób wprowadzić taką zmianę.

Jeżeli chorujesz na żółtaczkę lub inne schorzenia wątroby, lekarz może zalecić ograniczenie spożywania alkoholu, lub całkowite unikanie go.

Żółtaczka typu C zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia oraz cukrzycy, a więc niezbędne będzie regularne monitorowanie poziomu tłuszczu i cukru we krwi, jak również ciśnienia krwi.

Więcej informacji na temat żółtaczki można uzyskać w przychodni lubod swojego lekarza.

Choroby nerek

Z terapią HIV wiążą się problemy z nerkami, a czasem HIV może być przyczyną schorzenia nerek. Cukrzyca i nadciśnienie również mogą spowodować uszkodzenia nerek.

Na początku schorzenie nerek leczy się zazwyczaj poprzez zmianę stylu życia, ukierunkowaną na utrzymywanie właściwej wagi, stosowanie zbilansowanej diety oraz regularne ćwiczenia. Należy zwracać szczególną uwagę na ilość spożywanej soli, aby zapobiegać podniesieniu ciśnienia krwi. Lekarz może zalecić również unikanie pokarmów o wysokiej zawartości potasu oraz spożywanie odpowiednich ilości białka (unikanie diety zarówno wysoko- jak i niskobiałkowej), ale zmiany takie należy wprowadzać wyłącznie w porozumieniu z dietetykiem/lekarzem.

Nerki usuwają niepotrzebne i szkodliwe substancje z organizmu. Jeżeli nie pracują prawidłowo, może dochodzić do nagromadzenia szkodliwych substancji, co powoduje wystąpienie objawów schorzenia nerek (uczucie złego stanu zdrowia i zmęczenia, skrócenie oddechu, swędzenie i opuchlizna nóg). Zmieniając dietę można obniżyć poziom niektórych niepotrzebnych substancji oraz zmniejszyć natężenie niektórych objawów. Lekarz może doradzić właściwe postępowanie.

W miarę postępu schorzenia nerek może być konieczne zmniejszenie ilości wypijanych płynów, ale dopóki lekarz nie zaleci wprowadzenia zmiany, należy wypijać normalne ilości płynów.

Podsumowanie

  • Jeżeli Twoja typowa dieta jest zbilansowana, powinna ona w wystarczającym stopniu zaspokajać Twoje potrzeby żywieniowe – samo zakażenie HIV rzadko wymaga wprowadzenia znaczących zmian w diecie.
  • Osoby żyjące z HIV rzadko muszą przyjmować specjalne suplementy diety, a niektóre mogą być szkodliwe lub hamować właściwe działanie leków przeciw HIV.
  • Zbilansowana dieta i utrzymywanie właściwej wagi może pomóc zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób takich, jak choroby układu krążenia i cukrzyca.
  • Tak, jak w przypadku każdej innej osoby, musisz zwracać uwagę na bezpieczeństwo żywności i wody, aby unikać związanych z nimi infekcji, w szczególności, jeżeli Twoje miano CD4 jest niskie.
  • Terapię HIV coraz łatwiej przyjmować. Jednakże z niektórymi lekami przeciw HIV wiążą się specjalne wymagania dietetyczne – musisz otrzymać informacje na ten temat kiedy rozpoczynasz lub zmieniasz terapię.
  • Ważne jest, aby jeść i pić prawidłowo nawet, jeżeli doświadczasz skutków ubocznych lub chorujesz z powodu HIV – dietetyk może być w stanie udzielić pomocy.
KiepskieTakie sobieMoże byćBardzo dobreSuper (Jeszcze nie oceniony)
Loading ... Loading ...

Dodaj komentarz

© 2009 zPlusami.pl All Rights Reserved. Podziękowania
korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu
AIDS i HIV
Serwis społecznościowy dla ludzi z HIV i chorych na AIDS. Dołącz do społeczności HIV, AIDS.
AIDS - (Acquired Immunodeficiency Syndrome) - Zespół nabytego niedoboru odporności - Jak zapobiegać, zarażeni HIV, Metody leczenia HIV i AIDS to wszystko w zPlusami.pl
HIV I AIDS to już nie tematu tabu! Nie obawiaj się o tym rozmawiać! Poznaj ludzi takich jak ty i zawiązuj znajomości! Tu znajdziesz wszystko o HIV i AIDS
Do twoje dyspozycji oddajemy - Forum HIV i Forum AIDS. Tematyczne grupy w których dowiesz się i spotkasz wartościowych i pozytywnych ludzi. Grupy AIDS i dużo artykułów o AIDS i HIV.
Polecamy: Wise | Blog IT |